هوش مصنوعی با کمک پژوهشگران توانست رمز نسخه خطی ۴۰۰ ساله واتیکان را که با نمادهای مرموز نوشته شده بود، رمزگشایی کند و مسیر تازهای برای کشف اسناد تاریخی ناشناخته در سراسر جهان ایجاد کند. این سند ۴۰۸ صفحهای که بیش از چهار قرن ناخوانا باقی مانده بود، حاوی پیشنهادهای درمانی غیرمعمولی است که در زمان خود میتوانست نویسنده را به جرم جادوگری به آتش بکشد.
به گزارش خبرنگار ما، در آرشیوهای کتابخانه واتیکان، سندی ۴۰۸ صفحهای وجود داشت که با نمادهای عجیب نوشته شده بود و بیش از چهار قرن کسی نتوانسته بود آن را بخواند. این سند که با نام Borg Cipher شناخته میشود، با ۳۴ نماد مرموز، چند حرف لاتین و یک صفحه عنوان نوشتهشده به زبان عربی رمزگذاری شده بود و هیچ کلید شناختهشدهای برای باز کردن این رمز وجود نداشت. با این حال، هوش مصنوعی و پژوهشگران توانستند رمز این سند را بشکنند.
راز سند واتیکان؛ پیشنهادهای درمانی غیرمعمول
پس از رمزگشایی، مشخص شد که محتوای این سند شامل پیشنهادهای درمانی غیرمعمول برای بیماریهایی مانند اسهال خونی بوده است. از جمله این توصیهها میتوان به نوشیدن چند لیوان شراب قرمز باکیفیت و استفاده از جوز هندی کوچک تخمیرشده در خمیر به عنوان یک روش درمانی اشاره کرد. دلیل رمزگذاری این اطلاعات احتمالاً شرایط اجتماعی آن دوره بوده است؛ زیرا چنین روشهای درمانی در قرن هفدهم میتوانست باعث اتهام جادوگری علیه نویسنده شود.
چالشهای رمزگشایی متون تاریخی
همه رمزهای تاریخی مانند Borg Cipher ساده نیستند و برخی از آنها مشکلات پیچیدهای برای پژوهشگران ایجاد میکنند. گاهی زبان اصلی متن مشخص نیست، نویسندگان ممکن است عمداً نمادهای بیمعنی برای گمراه کردن خواننده اضافه کرده باشند و یک حرف ممکن است با چندین نماد مختلف نمایش داده شده باشد. علاوه بر این، دستخطهای قدیمی ممکن است بسیار نامنظم یا ناخوانا باشند و این امر فرآیند رمزگشایی را دشوارتر میکند.
به عنوان مثال، تیم پژوهشی به سرپرستی Cécile Pierrot، رمزنگار مؤسسه INRIA فرانسه، شش ماه زمان صرف رمزگشایی نامهای ۵۰۰ ساله از امپراتور شارل پنجم کردند که با ۱۲۰ نماد رمزگذاری شده بود. محتوای این نامه نشان میداد که امپراتور از ترس کشته شدن توسط یک سرباز مزدور ایتالیایی دچار وحشت شده بود.
فناوریهایی که تحقیقات تاریخی را متحول میکنند
ابزارهای هوش مصنوعی مانند Transkribus که با زبانهای مختلف و سیستمهای نوشتاری گوناگون آموزش دیدهاند، نقش مهمی در تبدیل دستنوشتههای تاریخی به متن دیجیتال دارند. این ابزارها با تحلیل الگوهای نمادها و همکاری پژوهشگران، فرآیند رمزگشایی را به طور قابل توجهی سریعتر میکنند. به گفته پژوهشگران، حدود یک درصد از مطالب موجود در آرشیوها و کتابخانههای سراسر جهان بهطور کامل یا جزئی رمزگذاری شدهاند که شامل اطلاعات جاسوسی دیپلماتیک، آیینهای گروههای مخفی، دانش پزشکی و درمانی و روابط عاشقانه پنهانی میشود.
- Borg Cipher: سند ۴۰۸ صفحهای با ۳۴ نماد مرموز که بیش از ۴۰۰ سال ناخوانا ماند
- پیشرفت جدید: ابزار ترکیبی هوش مصنوعی توانست حدود ۵۰۰ نماد را در ۲۹ دقیقه رمزگشایی کند
آینده رمزگشایی؛ از دیسک فایستوس تا Linear A
پژوهشگران معتقدند چنین ابزارهایی میتوانند در آینده برای رمزگشایی متون باستانی که با الفباهای ناشناخته نوشته شدهاند نیز استفاده شوند. دو نمونه مهم از این متون، دیسک فایستوس در جزیره کرت با قدمت حدود ۴ هزار سال و Linear A، خط یونانی اولیه است که هنوز رمزگشایی نشدهاند.
به گفته بیاتا مگِیِسی، استاد زبانشناسی محاسباتی در دانشگاه استکهلم، جذابترین بخش این فناوری فقط حل یک معمای تاریخی خاص نیست؛ بلکه توسعه روشهایی است که بتوانند در پروندههای مختلف به پژوهشگران سراسر جهان کمک کنند تا اسناد تاریخی را که قرنها غیرقابل خواندن باقی ماندهاند، دوباره به زبان تاریخ بازگردانند.
Leave a Reply