تا چند سال پیش، فروش یک محصول به مشتری‌ای در کشور دیگر برای بسیاری از کسب‌وکارها شبیه ورود به یک بازار پیچیده و دور از دسترس بود؛ اما تجارت الکترونیک این معادله را تغییر داده است. امروز یک فروشگاه اینترنتی می‌تواند مشتری خود را در کشوری هزاران کیلومتر دورتر پیدا کند، سفارش را به‌صورت آنلاین دریافت کند و کالا را از طریق شبکه‌ای از انبارها، شرکت‌های حمل‌ونقل، گمرک و مراکز توزیع به دست او برساند.
البته چیزی که مشتری در صفحه فروشگاه می‌بیند فقط بخش ساده این فرایند است: انتخاب محصول، پرداخت و ثبت سفارش. پشت همین چند کلیک، زنجیره‌ای از عملیات قرار دارد که باید هماهنگ شوند تا کالا از محل نگهداری در یک کشور به دست خریدار در کشور دیگر برسد.
فروشگاه اینترنتی چگونه از یک بازار داخلی به بازار جهانی می‌رسد؟
اولین تغییر معمولاً از خود فروشگاه آغاز می‌شود. یک کسب‌وکار زمانی می‌تواند به مشتریان کشورهای دیگر بفروشد که بتواند قیمت‌گذاری، پرداخت، زبان و واحد پول، قوانین فروش و در نهایت ارسال کالا را برای بازار مقصد مدیریت کند.
در واقع، ایجاد یک فروشگاه اینترنتی بین‌المللی فقط به معنای نمایش محصولات به کاربران کشورهای مختلف نیست. فروشنده باید بتواند سفارش را در یک سیستم مشخص ثبت کند، موجودی را کنترل کند، کالا را آماده ارسال کند، اسناد مورد نیاز را تهیه کند و آن را از مسیر مناسبی به مقصد برساند.
همین موضوع باعث شده خدمات لجستیکی به یکی از اجزای مهم تجارت الکترونیک تبدیل شوند. OECD نیز در بررسی تجارت الکترونیک به چالش‌هایی مانند تفاوت مقررات کشورها، مالیات، برچسب‌گذاری، لجستیک و سیستم‌های توزیع اشاره کرده است. در تجارت فرامرزی، فروشنده عملاً باید بخش فیزیکی معامله را نیز در کنار بخش دیجیتال مدیریت کند.
راز فروش جهانی فقط داشتن مشتری در کشورهای مختلف نیست
ممکن است یک فروشگاه اینترنتی در مدت کوتاهی هزاران مشتری در کشورهای مختلف پیدا کند؛ اما اگر نتواند سفارش‌ها را با هزینه و زمان قابل قبول تحویل دهد، مزیت فروش آنلاین خیلی زود از بین می‌رود.
به همین دلیل، فروشگاه‌های موفق معمولاً از ابتدا به مسئله ارسال کالا به‌عنوان بخشی از مدل کسب‌وکار نگاه می‌کنند. آنها باید به پرسش‌هایی مانند «کالا از کجا ارسال می‌شود؟»، «چه روشی برای حمل مناسب است؟»، «هزینه ارسال را چه کسی پرداخت می‌کند؟»، «کالا از چه فرآیند گمرکی عبور می‌کند؟» و «در صورت تأخیر یا برگشت سفارش چه اتفاقی می‌افتد؟» پاسخ داشته باشند.
در تجارت الکترونیک، حتی یک بسته کوچک نیز ممکن است از چند مرحله عبور کند؛ از انبار فروشنده و مرکز تجمیع گرفته تا حمل بین‌المللی، کنترل‌های مرزی، ترخیص و تحویل نهایی. افزایش تجارت الکترونیک باعث شده مدیریت همین محموله‌های کوچک نیز به موضوع مهمی برای گمرک‌ها و شبکه‌های حمل‌ونقل تبدیل شود.
کالا بعد از ثبت سفارش چه مسیری را طی می‌کند؟
تصور کنید مشتری‌ای در یک کشور خارجی محصولی را از یک فروشگاه اینترنتی سفارش می‌دهد. پس از ثبت سفارش، کالا باید از موجودی فروشگاه خارج شود، بسته‌بندی شود و برای انتقال به مقصد آماده شود. اگر کالا قرار است از مرز عبور کند، اطلاعات مربوط به نوع کالا، ارزش، تعداد، وزن و مقصد نیز اهمیت پیدا می‌کند.
مرحله بعد انتخاب روش حمل است. برای برخی کالاهای سبک و فوری، حمل هوایی می‌تواند گزینه مناسبی باشد. در مسیرهای زمینی، کامیون و شبکه جاده‌ای نقش اصلی را بر عهده دارند و برای محموله‌های حجیم یا سنگین، حمل دریایی می‌تواند از نظر اقتصادی مناسب‌تر باشد.
بنابراین «ارسال سریع» همیشه به معنای انتخاب هواپیما نیست و «ارزان‌تر بودن» نیز همیشه به معنای انتخاب مسیر زمینی یا دریایی نیست. وزن و حجم کالا، فاصله، فوریت، نوع محصول، مقصد و مقررات کشور مقصد در تصمیم نهایی تأثیر دارند.
ترکیه؛ نمونه‌ای از بازاری که فاصله جغرافیایی آن با ایران کم است اما فرایند ارسال همچنان اهمیت دارد
برای یک فروشنده ایرانی که قصد دارد محصولات خود را به مشتریان ترکیه عرضه کند، نزدیک بودن دو کشور یک مزیت مهم است؛ اما این نزدیکی به معنی حذف تمام پیچیدگی‌های حمل بین‌المللی نیست.
شهر مقصد نیز می‌تواند روی انتخاب مسیر تأثیر بگذارد. ارسال یک محموله به استانبول، آنتالیا یا آنکارا لزوماً از یک الگوی یکسان پیروی نمی‌کند و نوع کالا، وزن، حجم و میزان فوریت سفارش باید در انتخاب روش حمل در نظر گرفته شود.
برای مثال، فروشنده‌ای که مشتریانش در بزرگ‌ترین شهر تجاری ترکیه قرار دارند، ممکن است نیاز متفاوتی نسبت به کسب‌وکاری داشته باشد که سفارش‌های خود را به مناطق گردشگری یا شهرهای داخلی این کشور ارسال می‌کند. در چنین شرایطی، بررسی مسیر و روش انتقال پیش از ثبت سفارش می‌تواند از افزایش هزینه‌های غیرمنتظره جلوگیری کند.
به همین دلیل، کسب‌وکارهایی که قصد ارسال کالا به ترکیه دارند، معمولاً پیش از انتخاب روش حمل، مشخصات بار و شهر مقصد را بررسی می‌کنند. برای نمونه، ارسال بار به استانبول می‌تواند بسته به نوع محموله با روش‌های مختلفی انجام شود.
در مسیرهای زمینی نیز مقصد نهایی اهمیت زیادی دارد. برای محموله‌هایی که مقصد آنها شهرهایی مانند آنتالیاست، باید علاوه بر عبور از مرز و مسیر اصلی، شرایط انتقال تا مقصد نهایی نیز در نظر گرفته شود. به همین دلیل، حمل زمینی به آنتالیا را نمی‌توان صرفاً بر اساس فاصله جغرافیایی ارزیابی کرد.
در مقابل، زمانی که سرعت تحویل اهمیت بیشتری داشته باشد، گزینه‌های هوایی نیز مطرح می‌شوند. برای کسب‌وکاری که مشتری آن در پایتخت ترکیه منتظر یک محموله فوری است، حمل هوایی به آنکارا می‌تواند بسته به نوع و مشخصات بار مورد بررسی قرار گیرد.
گمرک؛ بخشی از تجربه خرید که مشتری معمولاً آن را نمی‌بیند
یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های فروش داخلی و بین‌المللی این است که کالا هنگام عبور از مرز وارد یک چارچوب قانونی دیگر می‌شود. اطلاعات کالا، ارزش اظهارشده، کشور مبدأ، نوع محصول و مقررات کشور مقصد می‌توانند در فرآیند ترخیص نقش داشته باشند.
این مسئله برای فروشگاه‌های اینترنتی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا مشتری معمولاً انتظار دارد تجربه خرید تا زمان دریافت کالا ساده و قابل پیش‌بینی باشد. اگر فروشنده هزینه‌ها یا الزامات مقصد را از ابتدا در نظر نگرفته باشد، ممکن است مشتری در مرحله تحویل با هزینه یا تأخیر غیرمنتظره روبه‌رو شود.
استانداردهای بین‌المللی تجارت الکترونیک نیز در سال‌های اخیر بیش از گذشته بر ساده‌سازی فرآیندهای گمرکی، استفاده از اطلاعات پیش از ورود کالا و مدیریت ریسک تأکید کرده‌اند. هدف این است که حجم بالای بسته‌های تجارت الکترونیک بتواند بدون از بین رفتن کنترل‌های قانونی، سریع‌تر در مرزها پردازش شود.
چرا سرعت تحویل به یک مزیت رقابتی تبدیل شده است؟
در خرید اینترنتی، مشتری معمولاً چند فروشگاه را در کنار یکدیگر مقایسه می‌کند. ممکن است قیمت دو محصول تقریباً یکسان باشد، اما تفاوت در هزینه و زمان ارسال تصمیم نهایی مشتری را تغییر دهد.
به همین دلیل، لجستیک دیگر فقط یک عملیات پشت‌صحنه نیست؛ بلکه بخشی از تجربه مشتری است. فروشگاهی که بتواند وضعیت سفارش را شفاف اعلام کند، هزینه ارسال را از ابتدا مشخص کند و کالا را در بازه زمانی وعده‌داده‌شده تحویل دهد، اعتماد بیشتری ایجاد می‌کند.
OECD نیز در بررسی خدمات لجستیکی و تجارت الکترونیک، رشد فروش آنلاین را یکی از عواملی می‌داند که تقاضا برای ارسال بسته و خدمات تحویل سریع را افزایش داده است. در چنین شرایطی، حمل‌ونقل دیگر یک مرحله جدا از تجارت دیجیتال نیست؛ بلکه بخشی از زنجیره ارزش فروش اینترنتی است.
آیا هر فروشگاه اینترنتی می‌تواند جهانی شود؟
از نظر فنی، ورود به بازارهای بین‌المللی امروز بسیار ساده‌تر از گذشته شده است. یک کسب‌وکار کوچک می‌تواند فروشگاه خود را برای مشتریان خارجی آماده کند و حتی بدون داشتن شعبه فیزیکی در کشور مقصد سفارش دریافت کند.
اما جهانی شدن فروشگاه با جهانی شدن عملیات آن تفاوت دارد. فروشنده باید بتواند موجودی، پرداخت، قوانین فروش، مالیات، بسته‌بندی، حمل، گمرک، تحویل و حتی بازگشت کالا را مدیریت کند.
این موضوع به‌خصوص برای کسب‌وکارهای کوچک اهمیت دارد. آنها معمولاً حجم سفارش شرکت‌های بزرگ را ندارند و بنابراین ممکن است هزینه حمل، تشریفات مرزی و خدمات لجستیکی سهم بیشتری از قیمت نهایی محصول داشته باشد. OECD نیز اشاره می‌کند که در محموله‌های کوچک، هزینه‌های حمل‌ونقل و مرزی می‌توانند نسبت به ارزش کالا اهمیت بیشتری پیدا کنند.
آینده فروش اینترنتی؛ مرز بین فروشگاه و شرکت حمل‌ونقل کمرنگ‌تر می‌شود
رشد تجارت الکترونیک باعث شده فروشگاه‌ها بیش از گذشته به شبکه‌های لجستیکی وابسته شوند. از طرف دیگر، شرکت‌های حمل‌ونقل نیز به سمت استفاده بیشتر از داده، رهگیری دیجیتال، انبارهای هوشمند و روش‌های جدید مدیریت زنجیره تأمین حرکت کرده‌اند.
در چنین شرایطی، موفقیت یک فروشگاه اینترنتی فقط به این بستگی ندارد که چه محصولی را با چه قیمتی می‌فروشد. توانایی تحویل همان محصول به مشتری، در کشور و شهر موردنظر، با هزینه و زمان قابل قبول نیز بخشی از رقابت است.
گزارش‌های جدید UNCTAD نیز نشان می‌دهند که تغییر مسیرهای تجاری، تنش‌های ژئوپلیتیکی و اختلال در کریدورهای حمل‌ونقل باعث شده شفافیت اطلاعات و انعطاف‌پذیری زنجیره‌های تأمین اهمیت بیشتری پیدا کند. بنابراین، هرچه تجارت جهانی دیجیتال‌تر می‌شود، اهمیت زیرساخت فیزیکی انتقال کالا از بین نمی‌رود؛ بلکه بیشتر می‌شود.
فروش جهانی با یک کلیک شروع می‌شود، اما با لجستیک به مقصد می‌رسد
آنچه تجارت الکترونیک را جذاب کرده، حذف بخش زیادی از فاصله میان فروشنده و مشتری است. اما این فاصله از دنیای واقعی حذف نشده است. محصول همچنان باید بسته‌بندی شود، از مبدأ خارج شود، مسیر مناسبی را طی کند، از مراحل مرزی و گمرکی عبور کند و در نهایت به دست خریدار برسد.
به همین دلیل، پشت هر فروشگاه اینترنتی موفقی که به مشتریان کشورهای مختلف کالا می‌فروشد، یک شبکه فیزیکی پیچیده وجود دارد؛ شبکه‌ای که در آن فروشنده، انبار، شرکت حمل‌ونقل، گمرک و توزیع‌کننده مقصد باید در کنار یکدیگر کار کنند.
شاید مشتری فقط یک دکمه «خرید» را ببیند، اما از همان لحظه، سفری واقعی برای کالا آغاز می‌شود؛ سفری که کیفیت اجرای آن می‌تواند به اندازه خود محصول در موفقیت یک فروشگاه اینترنتی اهمیت داشته باشد.
پایان رپورتاژ آگهی – مجله سرگرمی نوپیدا
Leave a Reply