بسیاری از معابر پایتخت داستانهای ناگفتهای در دل خود دارند؛ خیابانی که امروزه آن را در زمره مسیرهای معروف تهران میدانیم، تاریخچهای خواندنی دارد که کمتر در کتابهای درسی به آن اشاره شده است. این خیابان که همزمان با لالهزار و میدان توپخانه، در زمره اولین معابری بود که در سال ۱۳۱۰ خورشیدی آسفالت شد، ریشههایی در دوران پرتلاطم تاریخ ایران دارد.
ریشههای تاریخی خیابان معروف تهران و ردپای افغانها
اگرچه نام این خیابان در گذر زمان دستخوش تغییرات بسیاری شده، اما کمتر کسی میداند که خاستگاه اولیه آن به حدود ۱۷۵ سال پس از شکلگیری حصار صفوی بازمیگردد. روایتهای تاریخی حاکی از آن است که این خیابان به دستور اشرف افغان، پس از تصرف تهران بنا شد. هدف از احداث این مسیر، اتصال محوطه ارگ سلطنتی یا همان «چهارباغ» به باروی شمالی ارگ و در نهایت رسیدن به دروازه ضلع شمالی شهر بود. به دلیل مجاورت این مسیر با سردر الماسیه، برای مدتی طولانی این خیابان با نام «الماسیه» در میان مردم شناخته میشد.
سیر تحول و نوسازی معابر در پایتخت
این معبر که روزگاری تنها یک مسیر ارتباطی در محدوده ارگ حکومتی بود، با گذشت زمان و تغییر بافت شهر، به یکی از شریانهای مهم تهران تبدیل شد. فرآیند مدرنسازی پایتخت در سال ۱۳۱۰ خورشیدی، نقطه عطفی برای این خیابان قدیمی به شمار میرود. در آن دوران، همزمان با اجرای طرحهای کلان نوسازی در مرکز شهر و در کنار خیابان لالهزار، این مسیر نیز آسفالت شد تا چهرهای امروزیتر به خود بگیرد.
برخی از ویژگیهای برجسته این خیابان در گذر تاریخ عبارتند از:
نقش ارتباطی در اتصال ارگ سلطنتی به دروازه شمالی حصار تهران.
اهمیت استراتژیک در زمان ساخت به منظور دسترسیهای حکومتی و نظامی.
تاریخنگاری شهری تهران نشان میدهد که خیابانهای هسته مرکزی شهر، مجموعهای از لایههای تمدنی و سیاسی را در خود جای دادهاند. این خیابان به عنوان نمونهای بارز از تحول از یک راه ارتباطی درونارگی به یک خیابان مدرن شهری، پیوندی میان دوران قاجار، عصر افغانها و تهران مدرن برقرار کرده است. امروزه شناخت این پیشینه به درک بهتر هویت شهری تهران کمک شایانی میکند.
























Leave a Reply