دانشمندان بهتازگی پروتئینی را در بدن نهنگ گرینلندی شناسایی کردهاند که میتواند مسیر افزایش طول عمر انسان بدون ابتلا به سرطان را متحول کند. این پستاندار عظیمالجثه که بیش از ۲۰۰ سال زندگی میکند، بدون آنکه نرخ بالایی از سرطان را تجربه کند، معماری ژنتیکی منحصربهفردی دارد که راز آن در پروتئین CIRBP نهفته است.
پروتئین CIRBP چگونه از DNA محافظت میکند؟ ترمیم خطرناکترین نوع آسیب ژنتیکی
تحقیقات جدید که توسط پژوهشگران دانشگاه روچستر انجام و در مجله علمی Nature منتشر شده است، نشان میدهد پروتئین CIRBP نقش کلیدی در ترمیم خطرناکترین نوع آسیب ژنتیکی دارد؛ آسیبی که در آن هر دو رشته DNA بهطور همزمان دچار شکست میشوند. چنین آسیبهایی میتوانند زمینهساز بیماریهای مختلف، پیری سلولی، کاهش طول عمر و سرطان در بسیاری از گونهها از جمله انسان باشند.
ورا گوربونوا، استاد زیستشناسی دانشگاه روچستر، میگوید: «این تحقیق نشان میدهد که امکان زندگی طولانیتر از طول عمر معمول انسان وجود دارد. با مطالعه تنها پستاندار خونگرمی که بیشتر از انسان عمر میکند، توانستیم مکانیسمهایی را شناسایی کنیم که چنین طول عمر فوقعادلهای را ممکن میکنند.»
پارادوکس پتو؛ چرا حیوانات بزرگ بیشتر سرطان نمیگیرند؟
در انسان، بیشتر سرطانها زمانی شکل میگیرند که یک سلول چندین خطای ژنتیکی خطرناک (ضربههای سرطانزا) را تجربه کند. از نظر منطقی، حیوانات بسیار بزرگ که تریلیونها سلول دارند باید بسیار بیشتر در معرض سرطان باشند، اما در عمل این اتفاق رخ نمیدهد. این تناقض علمی با نام «پارادوکس پتو» شناخته میشود.
پژوهشگران ابتدا تصور میکردند سلولهای نهنگ برای سرطانی شدن به تعداد بیشتری خطای ژنتیکی نیاز دارند، اما نتایج آزمایشها خلاف این فرضیه بود. گوربونوا توضیح میدهد: «ما متوجه شدیم سلولهای نهنگ اساساً کمتر دچار خطاهای سرطانزا میشوند.» به عبارت دیگر، سلولهای این نهنگها پیش از آنکه آسیبهای ژنتیکی خطرناک شکل بگیرند، آنها را کنترل میکنند.
تفاوت خیرهکننده ۱۰۰ برابری؛ راز اصلی طول عمر نهنگ گرینلندی
دانشمندان برای یافتن پاسخ، سلولهای نهنگ گرینلندی را در آزمایشگاه بررسی کردند. آنها متوجه شدند میزان پروتئین CIRBP در نهنگ گرینلندی حدود ۱۰۰ برابر بیشتر از سایر گونهها است. گوربونوا میگوید: «برخی پروتئینها کمی بیشتر بودند، اما CIRBP کاملاً متفاوت بود. سطح آن حدود ۱۰۰ برابر بالاتر بود.»
چنین اختلافی از نگاه دانشمندان نشانه واضحی است که این پروتئین نقش بسیار مهمی در بقای طولانیمدت سلولها ایفا میکند.
نتایج شگفتانگیز انتقال پروتئین نهنگ به سلولهای انسانی
پژوهشگران نسخه نهنگی پروتئین CIRBP را به سلولهای انسانی و مگسهای میوه اضافه کردند. نتایج بهدستآماده عبارت بودند از:
- بهبود قابل توجه ترمیم DNA در سلولها
- افزایش مقاومت در برابر آسیب ژنتیکی
- افزایش طول عمر مگسهای میوه
رابطه سرما با پروتئین ضدپیری CIRBP؛ آیا دوش آب سرد کلید افزایش عمر است؟
دانشمندان در ادامه به نکته جالب دیگری رسیدند: پروتئین CIRBP به دما واکنش نشان میدهد. آندری سلوآنوف، استاد زیستشناسی دانشگاه روچستر، توضیح میدهد: «اگر دمای سلولها فقط چند درجه کاهش پیدا کند، میزان تولید CIRBP افزایش مییابد.»
این موضوع با سبک زندگی نهنگ گرینلندی کاملاً همخوانی دارد. این نهنگها تمام عمر خود را در آبهای بسیار سرد قطبی با دمای بدن حدود ۹۳ درجه فارنهایت (۳۴ درجه سانتیگراد) سپری میکنند که پایینتر از دمای طبیعی بدن انسان (۳۷ درجه) است.
آیا انسان هم میتواند از CIRBP برای افزایش طول عمر استفاده کند؟
اکنون محققان در حال بررسی روشهایی هستند که بتوان سطح این پروتئین را در بدن انسان افزایش داد. گوربونوا میگوید: «افزایش فعالیت طبیعی CIRBP یا وارد کردن مقدار بیشتری از این پروتئین میتواند مؤثر باشد. حتی تغییرات سبک زندگی مانند دوش آب سرد شاید ارزش بررسی داشته باشند.»
پژوهشگران تأکید میکنند که این ایدهها هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارند و هیچ نتیجه قطعی درباره تأثیر آنها بر سلامت انسان وجود ندارد. با این حال، کشف پروتئین CIRBP یکی از هیجانانگیزترین یافتههای سالهای اخیر در حوزه طول عمر و زیستشناسی سلولی محسوب میشود. اگر تحقیقات آینده موفق باشند، شاید روزی انسان بتواند عمر بسیار طولانیتری همراه با سلامت بیشتر و خطر کمتر سرطان تجربه کند.
Leave a Reply