از سنگهایی که خودبهخود در بیابان حرکت میکنند تا آبشاری با رنگ خون و دریاهایی که در شب میدرخشند، طبیعت سرشار از پدیدههای شگفتانگیزی است که برخی از آنها قرنها ذهن بشر را به خود مشغول کردهاند. علم امروز توانسته راز بسیاری از این پدیدهها را بگشاید، هرچند برخی دیگر همچنان در هالهای از ابهام باقی ماندهاند.
به گزارش خبرنگار مهر، در ادامه با ۱۰ مورد از عجیبترین پدیدههای طبیعت جهان آشنا میشویم که اطلاعات مربوط به آنها بر پایه پژوهشهای علمی و دادههای نهادهای رسمی ارائه شده است:
۱. سنگهای متحرک Death Valley؛ معمایی که پس از یک قرن حل شد
در بستر خشک دریاچه Racetrack Playa در پارک ملی Death Valley کالیفرنیا، سنگهایی با وزن صدها کیلوگرم به نظر میرسد خودبهخود حرکت میکنند و ردهای طولانی پشت سر خود باقی میگذارند. پژوهشگران در سال ۲۰۱۴ موفق شدند راز این پدیده را کشف کنند: پس از بارندگی، لایهای کمعمق از آب در بستر دریاچه شکل میگیرد که در شبهای سرد به یخ نازکی تبدیل میشود. با افزایش دما، صفحات یخ شکسته شده و بادهای نسبتاً ملایم (با سرعت ۳ تا ۵ متر بر ثانیه) این قطعات یخ را به حرکت درمیآورند و سنگها را روی سطح گلآلود به جلو میرانند .
۲. آبشار خونین (Blood Falls)؛ راز رنگ سرخ در دل قطب جنوب
آب تیره و قرمز رنگی که از یخچال طبیعی Taylor Glacier در قطب جنوب خارج میشود، در ابتدا به جلبکهای قرمز نسبت داده میشد. اما پژوهشها نشان داد که این آب با شوری بسیار بالا، حاوی مقدار زیادی آهن است که هنگام تماس با اکسیژن اکسید شده و رنگ قرمز مایل به نارنجی به یخ میدهد. جالبتر اینکه دانشمندان در زیر یخچال، یک سامانه گسترده آب شور کشف کردهاند که میزبان میکروارگانیسمهای فعالی است که تا حد زیادی از نور خورشید و جو خارجی جدا هستند .
۳. درخشش سبز؛ سرابی که در افق خودنمایی میکند
هنگام طلوع یا غروب خورشید، گاهی میتوان برای چند ثانیه نوری سبز را درست بالای خط افق مشاهده کرد. این پدیده که به «درخشش سبز» معروف است، ناشی از شکست نور خورشید هنگام عبور از جو زمین است. جو زمین نورهایی با طول موج کوتاه (سبز و آبی) را بیشتر از نورهای با طول موج بلند (قرمز و نارنجی) میشکند. در شرایط مناسب، رنگهای قرمز و نارنجی زیر افق ناپدید میشوند و نور سبز برای مدت کوتاهی قابل مشاهده باقی میماند .
۴. رعدوبرقهای Catatumbo؛ کارخانه طبیعی صاعقه در ونزوئلا
اطراف دریاچه Maracaibo در ونزوئلا، یکی از پرصاعقهترین مناطق جهان است. بر اساس مطالعه ۱۶ ساله ناسا، به طور میانگین سالانه ۲۳۳ درخشش رعدوبرق به ازای هر کیلومتر مربع در این منطقه ثبت شده است. هوای گرم و مرطوب از دریای کارائیب هنگام برخورد با کوههای اطراف دریاچه به سمت بالا حرکت میکند و اختلاف دمای شبها به شکلگیری منظم ابرهای طوفانی قدرتمند کمک میکند .
۵. ابرهای Morning Glory؛ غلتیدن در آسمان استرالیا
در اطراف خلیج Carpentaria در شمال استرالیا، ابرهای بلند و استوانهایشکلی به طول هزار کیلومتر شکل میگیرند که به نظر میرسد در آسمان در حال غلتیدن هستند. این ابرها با تغییرات فشار ناشی از برخورد نسیمهای دریایی و امواج جوی شکل میگیرند. در بخش جلویی موج، هوای مرطوب به سمت بالا حرکت کرده و ابر را شکل میدهد و در بخش پشتی، هوای رو به پایین باعث پراکنده شدن آن میشود .
۶. Brinicle؛ لولههای یخی مرگبار در اعماق اقیانوس
ستونهای یخی توخالی که از زیر لایه یخ دریاهای قطبی به سمت پایین امتداد پیدا میکنند، Brinicle نام دارند. هنگام یخ زدن آب دریا، نمک در مایع باقیمانده تجمع پیدا کرده و مایعی شورتر، متراکمتر و سردتر از آب دریا ایجاد میشود. این آب شور هنگام حرکت به سمت پایین، آب گرمتر اطراف خود را منجمد کرده و لوله یخی توخالی را رشد میدهد که میتواند تا بستر دریا ادامه پیدا کند .
۷. دریاهای آبی درخشان؛ نورپردازی طبیعی توسط موجودات میکروسکوپی
در سواحل مختلف جهان، شبها میتوان امواجی را دید که با نوری آبی و درخشان میتابند. این منظره زیبا توسط موجودات میکروسکوپی به نام دینوفلاژلهها ایجاد میشود که هنگام تحریک شدن (بر اثر حرکت موج یا قایق)، از طریق یک واکنش شیمیایی نور تولید میکنند. زمانی که تعداد زیادی از این موجودات در یک منطقه جمع شوند، امواج و حرکت آب درخششی خیرهکننده ایجاد میکنند .
۸. رعدوبرق کروی؛ معمایی که هنوز حل نشده است
کرههای نورانی درخشان که هنگام طوفان در هوا ظاهر میشوند، یکی از مرموزترین پدیدههای طبیعی هستند. اگرچه دانشمندان در چین موفق به ثبت تصویر و طیف این پدیده شدهاند، اما توضیحات موجود (مانند تبخیر مواد معدنی بر اثر رعدوبرق یا شکلگیری پلاسما) هنوز نمیتوانند همه موارد گزارششده را به طور کامل توضیح دهند .
۹. حلقههای پری؛ معمایی با دو رقیب اصلی
در مناطق خشک نامیبیا، آنگولا و غرب استرالیا، دایرههای منظم و بدون پوشش گیاهی با علفهایی که آنها را احاطه کردهاند، دیده میشوند. دو دیدگاه اصلی برای این پدیده مطرح است: یکی تأثیر موریانههای شنی بر ریشه گیاهان و توزیع آب، و دیگری رقابت گیاهان برای آب در محیط خشک که الگوهای منظم خودبهخودی ایجاد میکند. شواهد نشان میدهد که این پدیده در مناطق مختلف ممکن است از فرایندهای متفاوتی ناشی شود .
۱۰. نورهای زلزله؛ پدیدهای بحثبرانگیز و تأییدنشده
گزارشهایی از مشاهده درخشش در آسمان، کرههای نورانی و نورهای رنگی پیش از برخی زلزلهها وجود دارد. یکی از توضیحات مطرحشده، حرکت بارهای الکتریکی در سنگهای تحت فشارهای تکتونیکی است که میتواند باعث تخلیه الکتریکی در هوا شود. اما سازمان زمینشناسی آمریکا (USGS) تأکید کرده که ژئوفیزیکدانان درباره این پدیده دیدگاههای متفاوتی دارند و نورهای زلزله به عنوان یک نشانه تأییدشده برای پیشبینی وقوع زلزله پذیرفته نمیشوند .
نتیجهگیری؛ مرز میان شناخته و ناشناخته
تفاوت مهم از نظر علمی اینجاست: نادر یا شگفتانگیز بودن یک پدیده الزاماً به معنای ناشناخته بودن آن نیست. در برخی موارد، جزئیات مکانیسمی که در سطح کلی شناخته شده، همچنان در حال بررسی است و در برخی دیگر، خود پدیده و ماهیت آن همچنان موضوع پژوهش علمی باقی مانده است.
Leave a Reply